menu
header image

AZ Turnhout

Operative in het operatiekwartier

OPERATIVE: Een veiligheidscheck bij elke stap in het operatiekwartier. Nadien volgt een bespreking met het hele team.

Focus

OK-verpleegkundigen zijn microveiligheidscoördinatoren. Bij elke stap moeten ze stilstaan bij de veiligheid van de patiënt: van het klaarzetten van materiaal tot de patiënt recovery verlaat. Ze observeren zichzelf en anderen om dit bewustzijn te verhogen. Aandachtspunten worden nadien besproken.

Aanpak

Een 10-tal jaar geleden werd het project de ‘Big Five’ geïntroduceerd in ons operatiekwartier. Verpleegkundigen controleerden op vijf essentiële zaken bij elke ingreep. Kort daarna werd de checklijst voor veilige heelkunde van de WHO gepubliceerd en werd deze dé tool. Onze OK-verpleegkundigen gaan sinds kort een stapje verder. Tijdens ‘de Week van de Patiëntveiligheid 2017’ lanceerde het OK het project OPERATIVE (in het Operatiekwartier tijdens het PERioperatief traject werken aan Afdelingsoverschrijdend, Teamoverschrijdend, Innovatief, Verbonden aan Elkaar feedback geven).

Veiligheid staat centraal tijdens het hele traject van een patiënt in het OK: van het klaarzetten van het materiaal tot de patiënt recovery verlaat. Bij elke stap wordt er even stilgestaan bij de patiëntveiligheid. Om de kwaliteit van hun werking te vergroten riep het team ook zorgobservaties in het leven waarbij verpleegkundigen elkaar observeren gedurende een heelkundig traject. De bevindingen van deze observaties worden nadien met het hele team besproken. Op dienstvergaderingen en het OKA-comité worden grotere terugkerende vaststellingen besproken en voorzien van verbeteracties. Alle vaststellingen worden op een respectvolle manier opgenomen in verslagen die voor alle teamleden toegankelijk zijn. Aandachtspunten komen op het nieuwsbord.

Nieuwe medewerkers worden meegenomen tijdens observaties. Hun aanwezigheid zorgt vaak voor de noodzakelijk frisse blik om mogelijke blinde vlekken weg te werken. Ook leren ze vanaf het begin al deel te nemen aan feedbackmomenten wat de aanspreekcultuur bij onveilige situaties verbetert.

Het project bevindt zich in een groeifase. De zorg stopt niet aan de deuren van het operatiekwartier. Daarom wil het OK samen met andere zorgteams observaties voor en na de ingreep uitvoeren. Dit zorgt voor een beter onderling begrip, een verhoogde samenwerking en een hogere zorgkwaliteit.

Resultaat

De continue verbetering is vanuit de verpleegkundigen op gang gebracht. De verbeterpunten worden daardoor ook gedragen door het hele team en de implementatie gebeurt vlotter. De meerwaarde van dit project is patiëntveiligheid maar ook kwaliteitsbehoud en -verbetering. Binnen de teamwerking heeft dit project zich ook laten voelen door sterkere en open communicatie te creëren en een continu lerende groep te engageren.

Het team gaat voor reële kwaliteitsverbetering,  de aanwezigheid van checklijsten is niet genoeg. Door de patiënt te betrekken als lid van het team (bij bepaalde stappen is de patiënt namelijk nog wakker en stelt de verpleegkundige hem/haar vragen) worden kwaliteitsaspecten vanuit elke hoek bekeken. Een aantal verbeteracties rond omgevingsfactoren (bijvoorbeeld koude in de operatiezaal) zijn al opgestart op basis van input van patiënten.

Dit project past volledig binnen de vier kernwaarden van AZ Turnhout. Het is een zeer teamversterkende activiteit gebleken die ook buiten dit project zijn meerwaarde heeft.

  1. Betrokken: Iedereen wordt betrokken in het verhaal en moet ook betrokken zijn om actief mee de eigen omgeving te verbeteren.
  2. Inlevend: Door gedurende het hele voor- en na-traject de patiënt te betrekken kan het team zich inleven in zijn/haar situatie. Door in gesprek te treden met elkaar kunnen ze zich inleven in elkaars motivaties.
  3. Ondernemend: Waar mogelijk reikt het team zelf oplossingen voor problemen aan.
  4. Samenwerkend: Iedereen is een observator en geobserveerde. Hierdoor leert het team te communiceren en feedback te geven en vragen, ongeacht welk teamlid voor je staat.

Momenteel neemt het verpleegkundig departement nog steeds het voortouw in de observaties. Toch beginnen andere medewerkers (zoals artsen of logistiek assistenten) ook de vraag te stellen om hieraan te kunnen deelnemen. Door alle medewerkersgroepen te laten deelnemen versterken we het audit- en toetsingsbeleid.

Succesfactoren

Het slagen van dit project was mogelijk dankzij het doorzettingsvermogen van een klein aantal zeer gemotiveerde mensen. Ondanks verschillende turbulente periodes en er vaak minder tijd dan noodzakelijk was, was het doorzetten van de verbetercyclus essentieel. Hierdoor heeft het team ingezien dat het net die verbetercyclus én een sterkere teamband zijn die die problemen het hoofd kunnen bieden.

Een besef en acceptatie dat dit traject nooit voltooid is, zorgt voor een milieu waarin blijvende groei op alle vlak mogelijk is. Er wordt actie ondernomen om de blinde vlekken van de eigen werking onder ogen te krijgen.

Andere teams binnen het ziekenhuis uitnodigen om naar de werking van het OK te komen kijken, biedt de kans om nieuwe benaderingen te bespreken en de frisse blik van anderen te gebruiken bij de organisatie van het OK.

Dit project bouwt enerzijds aan de cultuur om samen aan verbetering te werken. Er is echter een omkadering nodig die deze cultuur versterkt en ondersteunt om de eerste opstart te kunnen realiseren.

In de uitvoering van het geheel neemt de verpleegkundige de leiding. Toch zorgt iedereen in het team voor het slagen van het project. In het uiteindelijke feedbackmoment wordt dan ook iedereen betrokken.

Belang voor de zorg in het algemeen

Eén van de meest risicovolle processen in de zorg, namelijk een operatie, wordt door deze actie op zeer regelmatige basis geauditeerd. Elke schakel binnen de zorg, met de patiënt voorop, krijgt een plaats binnen de bespreking. Dit kan vertaald worden naar elk traject binnen elke vorm van zorg.

Door samenwerking tussen alle sleutelpersonen van afdelingen en clusters kunnen (deel-)trajecten ook beter op elkaar worden afgestemd. Dit met een toename in patiëntveiligheid en kwaliteit maar ook met winst in beschikbare middelen.

De patiënt krijgt echt een centrale plaats binnen het traject. Alles dat om en rond de patiënt gebeurt wordt nagekeken en verbeterd waar nodig.

Het proces van continu verbeteren wordt als vanzelfsprekend gezien door het hele team. Elk verbeteridee, hoe klein ook, wordt bekeken en besproken.

Door in te zetten op communicatie tussen alle échelons vlakt de hiërarchische structuur af. Dit faciliteert een sfeer van vertrouwen en veiligheid. De potentiële risico’s zullen hierdoor ad hoc ook vaker worden besproken buiten de OPERATIVE om.

Video

Details