menu
header image

Erasmus MC

DESIGN4CARE: INNOVATIE VOOR DE DAGELIJKSE ZORGPRAKTIJK

Verpleegkundigen lossen praktijkproblemen vaak zelf provisorisch op. HBO-studenten helpen in co-creatie definitieve oplossingen te vinden.

Focus

Verpleegkundigen komen in hun werk vaak praktische problemen tegen die ze zelf provisorisch oplossen. Veel van deze zaken kunnen definitief worden opgelost door slimme technische innovaties. In het Erasmus MC komen deze tot stand in co-creatie met studenten van Hogeschool Rotterdam.

Aanpak

Erasmus MC werkt samen met Hogeschool Rotterdam in het Design4Care programma. De aanpak is als volgt:

  1. Een verpleegkundige of andere professional legt de contactpersoon van het Erasmus MC een praktijkprobleem voor dat men graag opgelost ziet. Daarnaast komen praktijkproblemen naar boven tijdens workshops waarin in groepjes wordt gesproken over praktijkproblemen die technisch opgelost kunnen worden. Dit levert veel herkenbare praktijkproblemen op en input voor potentiële innovaties; 
  2. Vierdejaars studenten van de Hogeschool, bijvoorbeeld van de minor Zorgtechnologie, worden gevraagd om aan het probleem te werken en werken een prototype uit in samenwerking met verpleegkundigen van de betreffende afdeling;
  3. Na meerdere versies van het prototype wordt dit realistisch uitgewerkt – bijvoorbeeld in de vorm van een ge-3-D-print prototype en nader getest met verpleegkundigen of andere zorgprofessionals;
  4. De afdeling Experimentele Medische Instrumentatie wordt gevraagd te beoordelen of het prototype technisch goed ontworpen is en produceerbaar is. De Unit Infectiepreventie beoordeelt of het prototype voldoet aan de hygiënische eisen;
  5. In een gebruikerstest, uitgevoerd door studenten verpleegkunde, wordt onderzocht of het prototype voldoet aan de wensen van de medewerkers. Bij een positieve evaluatie zal de betreffende afdeling meerdere professioneel gemaakte producten bestellen om de innovatie echt op de afdeling te kunnen implementeren;
  6. Beloftevolle innovaties worden door het Technology Transfer Office (TTO) van het Erasmus MC gescout voor mogelijke valorisatie. TTO begeleidt studenten bij het ontwikkelen van hun startup, verschaft toegang tot subsidies of investeringsmogelijkheden of benadert een geïnteresseerde ondernemer. Tenminste vier van de reeds ontwikkelde innovaties worden als kansrijk gezien en twee van deze vier innovaties zullen gevaloriseerd worden;
  7. Ten slotte wordt de innovatie in een (wetenschappelijk) artikel beschreven.

Resultaat

In het tweede jaar dat we met deze Design4Care opzet bezig zijn, hebben we 16 problemen aangepakt. In de praktijk worden zeven innovaties gebruikt. Enkele voorbeelden zijn:

  • Kranenblokhouder voor infuuslijnen. In het verleden werd het kranenblok met Leukoplast vastgeplakt op het bed, maar dit ging gemakkelijk los, waardoor een infuuslijn soms afgeklemd werd bij het omhoog zetten van de bedhekken. De afgifte van medicijnen stopte dan. De houder die is ontwikkeld voorkomt dit probleem. Deze kan op verschillende typen bedden worden geklemd die gebruikt worden op de kinder IC afdeling.
  • Hulpmiddel toedienen dikke sondevoeding. Cliënten van de afdeling adolescentenpsychiatrie die niet kunnen of willen eten krijgen soms sondevoeding toegediend. Dit houdt in dat een medewerker dikke voeding in een maagsonde moet spuiten. Hiervoor is veel kracht nodig; men was gewend het bewegende deel van de spuit tegen de eigen broekriem of een muur schrap te zetten. Dit probleem is opgelost met het ontwerp van een instrument voor toediening van dikke sondevoeding.
  • Babylengtemeter. De lengte van prematuur geboren kinderen werd gemeten met een grote standaard schuifmaat terwijl de baby in de couveuse lag. Behalve dat de schuifmaat niet goed kon worden gereinigd, was dit niet bevorderlijk voor het comfort van de baby. De ontwikkelde Babylengtemeter meet buiten de couveuse digitaal de lengte met behulp van twee lichtlijnen.

Verpleegkundigen en ouders van patiënten kijken nu kritischer naar de praktijk: wat kan beter? En dragen zelf verbeterpunten aan. Ze geven enthousiaste reacties:

  • Hulpmiddel om een zeer dunne centrale lijn door te spuiten: “Wat een geweldige uitvinding, nu kan ik pijnloos sluiten”; rapportcijfer 7,8.
  • Hulpmiddel toedienen dikke sondevoeding: “Ik word hier heel blij van, nu hoef ik de spuit niet meer tegen mijn riem leeg te drukken”; rapportcijfer 8.
  • Ouders van een kind: “Eerst werd de sondevoedingspuit armetierig geplakt met Leukoplast, nu heeft ons kind een mooie sondevoedingshouder”.

Succesfactoren

  • Het vanaf het begin betrekken van verpleegkundigen en (familie van) patiënten bij het ontwerpproces (‘user-centred co-creation’) is essentieel om de innovatie te laten aansluiten bij hun wensen: ze zijn medeontwerper van de oplossing.
  • Door studenten van verschillende opleidingen van zorg en techniek er bij betrekken en ‘outside the box’ denken komen verrassende en goed werkende oplossingen tot stand.
  • De bottom-up benadering waarbij medewerkers zelf verbeterpunten aandragen werkt zeer enthousiasmerend voor de medewerkers, evenals de co-creatie met hogeschoolstudenten. De studenten zelf voelen zich zeer betrokken en zijn trots op hun voorstellen. Er bestaat een positieve wisselwerking tussen de studenten en de zorgprofessionals.
  • Door de succesvolle innovaties regelmatig te tonen tijdens presentaties en in 'Scanner' (het Erasmus MC huisblad) gaat men met een andere bril naar de eigen praktijk gaan kijken. Dit levert vaak weer nieuwe praktijkproblemen op waarvoor een oplossing kan worden gezocht.
  • De zichtbare voorbeelden van zorginnovaties zetten medewerkers en (familie van) patiënten aan om verbeterpunten door te geven aan de initiatiefnemers van Design4Care. Daarnaast gaat familie van patiënten zelf aan de slag. Een voorbeeld is een prototype van een hoes om monitorkabels van de vloer te houden. Deze initiatieven worden zeer gewaardeerd en getuigen van een nieuwe veiligheidscultuur.
  • Zowel het Erasmus MC als Hogeschool Rotterdam onderschrijft het belang van deze samenwerking.

Ontwikkelpunt: een eigen Erasmus MC design- en maakstudio, een ‘makerspace’ voor verpleegkundigen en ontwerpers, dicht bij de kliniek, zou door de korte lijntjes en professionele coaching de processen kunnen versnellen. Medewerkers zouden daar zelf kunnen werken aan zorginnovaties of zien hoe het staat met de oplossing voor het zelf aangegeven praktijkprobleem.

Belang voor de zorg in het algemeen

We zien dat de medewerkers enthousiast te werk gaan en trots zijn als zelfontwikkelde zorginnovatie tot stand is gekomen. Dit kan een positieve impuls geven aan het verpleegkundig beroep, dat kampt met een toenemend tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. De aantrekkelijkheid als werkgever wordt hiermee verhoogd, praktijkproblemen worden opgepakt en iedereen kan een belangrijke rol spelen.

Veel voorkomende praktijkproblemen gaan over fysiek belastende, ergonomisch onhandige en veelvuldig herhaalde handelingen. De innovaties zijn er op gericht om deze sterk te verlichten, waardoor medewerkers waarschijnlijk langer in het arbeidsproces kunnen blijven.

De succesvolle samenwerking van het Erasmus MC met Hogeschool Rotterdam is een voorbeeld voor andere zorginstellingen. Deze samenwerking draagt bij aan een veilige en duurzame inzetbare zorg. Het Design4Care concept zou overgenomen kunnen worden in steden waar een ziekenhuis en een vergelijkbare onderwijsinstelling zijn.

Op een ander niveau zou het Design4Care concept geschikt kunnen zijn om praktische problemen op te lossen bij andere patiënten- en beroepsgroepen of in andere context zoals in de thuiszorg. De bottom-up benadering waarbij samen met de cliënt, mantelzorger en zorgprofessional doelgericht gewerkt wordt aan passende oplossingen die aansluiten bij de behoeften van de eindgebruikers, zou eveneens in deze context zeer betekenisvol kunnen zijn. De daaruit voortvloeiende startups zouden een stimulans kunnen geven aan innovatief denken.

Document

Download hier ...

Video

Details