menu
header image

Ziekenhuis Gelderse Vallei

Nadenken over (toekomstige) behandelkeuzes op de polikliniek: samen beslissen over passende zorg

Door tijdig poliklinisch met patiënten te spreken over behandelwensen worden ongewenste behandelingen in een acute situatie voorkomen.

Focus

Kwetsbare patiënten met een beperkte levensverwachting hebben een groter risico op (acute) medische situaties waarin de patiënt niet in staat is mee te beslissen. Door tijdig een poliklinisch gesprek te voeren kunnen patiënten hun eigen behandelwensen formuleren, bespreken en de regie behouden.

Aanpak

Kwetsbare patiënten van de longgeneeskunde, geriatrie, cardiologie en oncologie krijgen sinds 2019 structureel vroegtijdige zorgplanning ofwel advance care planning (ACP) gesprekken aangeboden in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Kwetsbare patiënten worden gesignaleerd door middel van de surprise question: “Zou het mij verbazen als deze patiënt binnen één jaar komt te overlijden?”. Ter voorbereiding op het gesprek krijgen patiënten een vragenlijst mee om na te denken over welke waarden voor de patiënt belangrijk zijn in het leven. Het gesprek vindt plaats op de polikliniek met de patiënt en naaste(n) en wordt gevoerd door een gespecialiseerd verpleegkundige. Aan bod komt wat voor de patiënt in het leven belangrijk is en hoe de patiënt de toekomst voor zich ziet in relatie tot zijn/haar gezondheid. Na drie kwartier sluit de behandelend medisch specialist aan die aanvullende medische informatie kan geven over de aandoening(en) en mogelijke consequenties bij verslechtering van de gezondheid of een levensbedreigende situatie. Voorbeelden van behandelwensen die besproken worden zijn wel of niet reanimeren, wel of geen Intensive Care opname en wel of geen ziekenhuisopname. De behandelwensen worden verkend en vastgelegd in het elektronisch patiëntendossier. De patiënt en huisarts ontvangen een brief met de inhoud van het gesprek en de afgesproken behandelwensen. Indien de brief door de patiënt wordt ondertekend dient deze als wilsverklaring. De gemaakte afspraken kunnen te allen tijde weer worden herroepen door de patiënt. Indien er behoefte is aan meer ondersteuning in de laatste levensfase kan de behandelend specialist de patiënt verwijzen naar het palliatief team voor eventuele vragen rondom levenseindezorg en/of psychosociale begeleiding van de patiënt en naaste(n).

Resultaat

In een acute, levensbedreigende situatie kan het nemen van levensbelangrijke beslissingen zonder dat dit eerder ter sprake is geweest heel lastig zijn omdat de patiënt te ziek is om behandelwensen te bespreken, er sprake is van tijdsdruk en naaste(n) mogelijk niet goed op de hoogte zijn van de wensen van de patiënt. De voorbereiding van de patiënt, de ruimte die de poliklinische setting biedt en de samenwerking met zowel verpleegkundige als behandelend medisch specialist zorgen ervoor dat: 1) patiënten beter geïnformeerd zijn over zijn/haar aandoening(en) en de mogelijke consequenties van behandelingen op kwaliteit van leven en gezondheid bij verslechtering 2) patiënten tijdig nadenken over hun behandelwensen 3) patiënten deze behandelwensen bespreken met naaste(n) en betrokken zorgverleners en eventueel vastleggen zodat de wens van de patiënt beter kan worden vertegenwoordigd. Door het voeren van deze gesprekken proberen we te streven naar de best passende zorg en daarmee te voorkomen dat patiënten intensieve behandelingen ondergaan met mogelijk onaanvaardbare uitkomsten. Zo blijft de patiënt de regie houden in de laatste levensfase. In 2019 zijn er ruim 100 ACP-gesprekken gevoerd met kwetsbare patiënten. Deze gesprekken werden als zeer waardevol beoordeeld, zowel door patiënt, naaste(n), verpleegkundige als medisch specialist. Uit evaluaties bleek ook dat tijdens deze gesprekken vaak veel duidelijkheid verkregen werd over de behandeldoelen en -wensen van de patiënt en dat het vastleggen hiervan ook voor rust en helderheid zorgde.

Succesfactoren

  • Door de gespreksvoorbereiding worden de patiënt en zijn/haar naaste(n) al vóór het gesprek gestimuleerd om over behandelwensen na te denken en deze te bespreken.
  • Door het gesprek niet in de acute setting, maar poliklinisch te voeren en ruim de tijd te nemen (gemiddeld 1 uur) is er veel meer aandacht voor de wensen van de patiënt. Dit zorgt ervoor dat de patiënt de regie behoudt in de laatste levensfase.
  • Door het gesprek met patiënt, naaste(n), eigen verpleegkundige en behandelend medisch specialist te voeren, dit goed te documenteren en nadien een brief naar de huisarts te sturen zijn alle betrokkenen op de hoogte van de wensen van de patiënt.
  • Door te blijven evalueren (zowel met patiënten, naaste(n) en zorgverleners) wordt duidelijker wat er nodig is om behandelwensen af te spreken en te kunnen waarborgen.
  • Om aan de behandelwensen van de patiënt te kunnen voldoen is het belangrijk dat de communicatie binnen de zorg goed verloopt, ook in de avond, nacht- en weekenduren, en dat de behandelwensen terug te vinden zijn binnen de keten.
  • Doordat zorgverleners goede ervaringen hebben met deze gesprekken, wordt de drempel om patiënten uit te nodigen voor een ACP-gesprek steeds lager.
  • Doordat meerdere specialismen en ook de eerste lijn betrokken zijn bij dit project, is er steeds meer aandacht voor passende zorg bij zowel patiënten, naaste(n) als zorgverleners en wordt het bespreken van behandelwensen normaler.

Belang voor de zorg in het algemeen

Door het voeren van de ACP-gesprekken op de polikliniek met kwetsbare patiënten merken we dat zowel patiënten, naaste(n), zorgverleners als managers het belang van passende zorg herkennen en hier ook steeds bewuster mee omgaan. In de praktijk leidt dit vaker tot goede gesprekken met de patiënt en naaste(n) over behandelwensen, juist wanneer er nog tijd is om hierover na te denken. Ook werken we samen met de eerste lijn om de samenwerking in de keten over het bespreken, documenteren en opvolgen van behandelwensen te optimaliseren. Het wordt steeds vanzelfsprekender om over behandelwensen en het levenseinde na te denken en hierover te praten. Hoe meer erover gesproken wordt, hoe normaler dit gespreksonderwerp wordt. Dit is erg belangrijk om passende zorg te kunnen leveren in een tijd waarin heel veel mogelijk is, maar niet alles wenselijk is voor de patiënt.

Document

Download hier ...

Details