menu
header image

Bravis ziekenhuis

Project Bravis-MedGezel

Het project richt zich op de vraag in hoeverre de interventie van een medisch coach het proces van Samen Beslissen faciliteert.

Focus

Tot wel 80% van de informatie in een medisch consult gaat verloren. De patiënt heeft de informatie niet begrepen of niet onthouden. Patiënten bevinden zich in een kwetsbare en afhankelijke positie. Daarnaast zijn er in Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden. Om een goede beslissing te kunnen nemen met betrekking tot een behandeling of diagnostisch traject, is het van eminent belang dat patiënten overzicht hebben over hun gezondheidsinformatie en dat hun wensen en behoeftes goed zijn uitgesproken tijdens het consult. Dat vraagt niet alleen een goede voorbereiding van de patiënt, maar ook de rust en het vertrouwen om de juiste vragen te kunnen stellen aan de medisch specialist.

Een ander belangrijk aspect van een adequaat en plezierig beloop van een medisch consult betreft de luistervaardigheden en de wijze waarop inzicht wordt verkregen in de leefwereld van de mens achter de patiënt door de (toekomstige) arts. Door de juiste vragen te stellen en de juiste aandacht te geven aan de patiënt kan de patiënt zijn/haar eigen waarheden en wensen/behoeftes ontdekken, die van belang zijn om mee te nemen naar de spreekkamer. Deze vaardigheden zoals luisteren, vanuit stilte vragen stellen en een juiste ‘presence’ komen niet vanzelfsprekend aan bod tijdens de opleiding tot arts.

Aanpak

Sociale Onderneming MedGezel heeft de afgelopen jaren vanuit een passie rondom bovenstaande vraagstukken een concept ontwikkeld waarbij een goed opgeleide medisch coach (de MedGezel) de patiënt begeleidt voor, tijdens en na het consult met de medisch specialist. De MedGezel bereidt samen met de patiënt het consult voor, empowered de patiënt en zorgt ervoor dat tijdens het consult alle belangrijke vragen worden gesteld ten behoeve van de patiënt. Na afloop gaat de MedGezel met de patiënt nog eens rustig zitten om alle informatie te herhalen en voor de patiënt op een rijtje te zetten. De patiënt krijgt een overzichtelijke schriftelijke rapportage van het consult en heeft overzicht over zijn/haar gezondheidsinformatie. We verwachten dat we daarmee de patiënt ondersteunen in het ziekteproces en dat we tevens het proces van Samen Beslissen in de spreekkamer faciliteren.

Door te werken met de toekomstige artsen in de rol van MedGezel verwachten we ook een positieve bijdrage te leveren aan de professionaliteit rondom luister- en communicatieve vaardigheden evenals empathie en compassie van de aanstormende artsen.

Resultaat

Er zijn in totaal 30 mensen begeleid. Hiervan is bij 29 een goede nul- en eindmeting gedaan.

De gemiddelde leeftijd is 73 jaar. Het overgrote deel van de patiënten is vrouw, 21 vrouwen tegenover 8 mannen.

Er gingen bij 16 patiënten de afgelopen keer iemand mee naar de specialist. Dit is meestal een naast familielid, zoals de man of een van de kinderen. Enkele redenen hiervoor zijn dat de patiënten dit erg prettig vinden, omdat er een extra luisterend oor is (9 patiënten). Ook geven 3 patiënten aan dat een van de kinderen of man graag mee wil ondanks dat dit niet per se nodig is. De overige patiënten hebben geen specifieke reden opgegeven.

De redenen dat er de overige 14 patiënten alleen gingen is vaak dat partner of kind niet mee kon (7) of dat de patiënt het niet nodig of niet prettig vindt (4). De overige patiënten hebben geen specifieke reden opgegeven.

Over het algemeen zijn de patiënten erg enthousiast over de reumatologen in het Bravis ziekenhuis. In de nulmeting gaven de patiënten gemiddeld al een 4.1/5 op de vraag hoe duidelijk de uitleg van de arts was bij het vorige consult. Ook op de vraag of de patiënten al hun vragen hebben kunnen stellen was de score 4.3/5. Wel gaven enkele patiënten (8) hierbij aan achteraf wel vragen te hebben waar ze tijdens het consult niet aan gedacht hebben. Alle patiënten voelden zich erg gehoord en gezien, ze gaven een score van 4.5/5 op deze vraag.

Bij 10 patiënten is in het vorige consult een behandelplan besproken. Deze patiënten vonden dat ze goed de verschillende plannen konden bespreken (4.3/5) en hadden het gevoel dat ze echt samen konden beslissen (4.3/5). Ze vonden de voor- en nadelen van verschillende behandelingen minder duidelijk uitgelegd (3.2/5) en vonden dat het effect op hun dagelijks leven ook onderbelicht bleef (2.6/5). Door één patiënt is teruggebeld naar het ziekenhuis omdat er nog vragen waren.

De patiënten waren ondanks de goede ervaringen vooraf ook heel tevreden over de aanwezigheid van een medisch coach. Slechts 4 patiënten waren van mening dat de aanwezigheid van een medisch coach hen geen voordeel heeft opgeleverd. Deze vier patiënten zouden de volgende keer geen gebruik maken van een medisch coach, de overige 25 zouden dit wel doen en ervoeren wel voordeel. Velen gaven aan dat het vooral een prettige ervaring was een extra persoon te hebben die meeluistert (11)

Het overgrote deel van de patiënten (23) vond dat iemand anders dan een medisch coach hetzelfde voordeel geeft. Voornamelijk omdat familie dichterbij staat en meer van het leven weet. Toch voelden 16 patiënten zich beter voorbereid op het gesprek met de medisch coach dan de vorige keer dat ze een arts bezochten. Enkele redenen hiervoor zijn dat de patiënten hun vragen beter op een rijtje hadden (7), alles nog eens besproken en overwogen hadden (6) of zich rustiger en zekerder voelden bij de arts (4).

Alle patiënten zouden anderen aanbevelen gebruik te maken van een medisch coach, hoewel één patiënt de kanttekening plaatsten dat hij dit niet voor een ander kan bepalen.

Na afloop van het gesprek bleek dat de patiënten toch voordeel hebben ervaren van de aanwezigheid van een medisch coach op bijna alle vlakken. De patiënten gaven gemiddeld een 4.6/5 op de vraag of alles begrepen is wat de dokter heeft gezegd. Dit is een halve punt hoger dan bij het vorige consult zonder medisch coach. Ook was er een verhoging op de score of de patiënten al hun vragen hebben kunnen stellen (4.8 vs. 4.3). Op de vraag of de patiënten zich gezien en gehoord voelen gaven ze gemiddeld een 4.8/5 tegenover 4.5 op het eerste consult.

Bij twintig patiënten is er een behandelplan afgesproken in het consult. Deze patiënten geven allemaal aan met de arts goed de verschillende opties te kunnen bespreken. Het effect op het dagelijks leven van de patiënt werd in aanwezigheid van een coach duidelijk beter belicht (4.1/5 vs.2.6/5). Alle patiënten gaven aan samen met de arts tot een behandelplan te komen, en op de vraag of ze echt het gevoel hadden samen te beslissen gaven de patiënten een score van 4.7, waar dit bij een eerder consult 4.3 was.

Succesfactoren

De belangrijkste lessen op een rijtje:

Het inzetten van een medgezel heeft een aantal zeer belangrijke voordelen:

  1. De patiënten zijn zich na afloop meer bewust van hun ziektebeleving door een betere voorbereiding en het stellen van andere vragen;
  2. Het effect op het dagelijks leven van de patiënt wordt in aanwezigheid van een medgezel duidelijk beter belicht;
  3. Patiënten ervaren de aanwezigheid van een medgezel als plezierig;
  4. 90% van de patiënten zou nogmaals gebruik willen maken van een medgezel;
  5. 100% van de patiënten zou een medgezel aanbevelen aan andere patiënten;
  6. De werkzaamheden van een medgezel worden door de geneeskundestudenten als positief ervaren. Zij leren om de juiste vragen te stellen en om zich in te leven in de mens achter de patiënt. Dat is erg van belang voor de opleiding tot arts;
  7. De reumatologen ervaren de aanwezigheid van een medgezel als positief. Het geeft rust en vertrouwen aan de arts dat na afloop van het consult hun adviezen nog eens worden besproken met de patiënt door de medgezel.

De patiënten hebben tot dusverre geen negatieve ervaringen gemeld in het kader van de aanwezigheid van een medgezel.De reumatologen ervaren de aanwezigheid van een medgezel ook niet als negatief. Het consult wordt niet significant verlengd of als complexer ervaren. Voor de medgezellen is een format van het gespreksverslag in VREST handig.

Bij de inclusie van de patiënten is het slim om een paar weken vooruit de poli te checken. Dat geeft meer tijd en ruimte om de logistiek te regelen. Daardoor gaat de koppeling van medgezel aan patiënt makkelijker en kunnen er meer patiënten worden geïncludeerd.

Hoewel het aantal patiënten van deze pilot gering is, kunnen we voorzichtig concluderen op basis van onze resultaten dat het proces van Samen Beslissen wordt gefaciliteerd door de inzet van een medgezel. De bewustwording bij de patiënten en daarnaast het duidelijker belichten van het effect van het ziektebeeld op het dagelijks leven zal een voordeel opleveren bij het maken van keuzes die beter aansluiten bij de belevingswereld van de patiënt.

Belang voor de zorg in het algemeen

Het betreft hier een uniek en intensief professionaliseringstraject met een enorme belofte voor de nieuwe generatie artsen, dat zeker zijn vruchten zal afwerpen op de lange termijn. Op meerdere niveaus zien wij positieve effecten en een grote maatschappelijke meerwaarde. De patiënt krijgt de regie terug en voelt zich meer gehoord, gezien en gesteund in het zorgproces. Zij zullen keuzes gaan maken die beter aansluiten bij hun wensen en behoeftes. Niet hun klacht staat centraal, maar wie zij zijn als mens en wat zij nu nodig hebben. De medisch coaches zullen over niet al te lange tijd zelf dokter zijn. Zij zullen meer satisfactie ervaren in de spreekkamer omdat zij hebben geleerd om andere vragen te stellen aan de patiënt. Hun risico op uitval en burn-out zal daardoor verminderen. Ook verwachten wij dat er op termijn een kostenreductie gaat plaatsvinden als gevolg van minder onnodige zorg, conservatievere keuzes en minder reparatie achteraf. Last but not least brengen we hiermee empathie en compassie in de spreekkamer. Van essentieel belang voor het dansen met de patiënt!

 

Details