menu
header image

Diakonessenhuis

Op weg naar 100% medicatieverificatie

Veilige zorg in het Diakonessenhuis: medisch specialisten beschikken over actuele medicatieoverzichten van hun patiënten bij elk bezoek

Focus

Medicatieverificatie is het vaststellen welke medicatie een patiënt gebruikt. Een actueel medicatieoverzicht is belangrijk, zodat patiënten de juiste medicatie krijgen voorgeschreven door de medisch specialist. Zo werken we continu aan veilige zorg voor onze patiënten.

Aanpak

Stap 1: Medicatieverificatie bij geplande opnames

Al sinds 2007 voeren apothekersassistenten medicatieverificatie uit bij de preoperatieve screening van patiënten die gepland worden opgenomen. Voorafgaand aan het bezoek van de patiënt aan anesthesist stelt een apothekersassistent samen met de patiënt vast welke medicatie thuis gebruikt wordt. Hierdoor heeft de anesthesist een actueel medicatieoverzicht (AMO) en kan hij/zij met de patiënt afspraken maken over het al dan niet (tijdelijk) wijzigen/ stoppen van medicatie rondom een operatie. Op het moment van opname is het AMO bekend en vastgelegd in het Elektronisch Voorschrijfsysteem. Het aantal voorschrijffouten bij opname is hiermee sterk verminderd.

Stap 2: Medicatieverificatie bij spoedopnames

Vanaf 2016 is ook op de Spoedeisende Hulp een apothekersassistent werkzaam die dagelijks, ook in het weekend, tussen 10.00 tot 22.00 uur medicatieverificatie gesprekken voert met de patiënten die met spoed opgenomen worden. Patiënten die na 22.00 uur worden opgenomen krijgen binnen 24 uur een medicatieverificatie gesprek aan het bed. Dit geldt ook voor spoedopnames die via de Eerste Hart Hulp, triage-afdeling (verloskunde) of afdeling ouderengeneeskunde worden opgenomen.

De koppeling van het elektronisch patiëntendossier van het Diakonessenhuis aan het Landelijk Schakelpunt (LSP) zorgt ervoor dat voor de meeste patiënten een afleveroverzicht 24/7 opvraagbaar is.

Stap 3: Medicatieverificatie bij polikliniekbezoeken en dagbehandelingen

In 2018 hebben wij de medisch specialisten gevraagd om voor alle poliklinische behandelingen een risicoanalyse te maken m.b.t. medicatiegebruik op basis van richtlijnen van het eigen specialisme. Daarmee hebben zij bepaald welke mate van medicatieverificatie nodig is per patiënt. Medicatieverificatie op de poliklinieken wordt nu gedaan door de medisch specialisten zelf op basis van deze risicoanalyse. De ziekenhuisapothekers hebben de medisch specialisten geschoold in het uitvoeren van medicatieverificatie op basis van:

  • de medicatie vermeld in het elektronisch patiëntendossier;
  • de medicatiegegevens getoond via het LSP en;
  • de informatie van de patiënt zelf over het gebruik in de thuissituatie.

Resultaat

Resultaten in juli 2018:

Medicatieverificatie bij geplande opnames: 98%

Nagenoeg alle gepland opgenomen patiënten krijgen een medicatieverificatie gesprek door een apothekersassistent. De dag voor de daadwerkelijke opname worden patiënten ook nog nagebeld om te vragen of er nog wijzigingen zijn geweest sinds het gesprek met de apothekersassistente in het ziekenhuis. Hierdoor hebben we bereikt dat we 98% van de patiënten spreken voor opname.

Medicatieverificatie bij spoedopnames: 96%

Sinds juli 2016 krijgen ook alle met spoed opgenomen patiënten in het Diakonessenhuis een medicatieverificatie gesprek met een apothekersassistent. Juist bij met spoed opgenomen patiënten was het voorheen lastig te achterhalen welke medicatie zij thuis gebruikten, en dus ook tijdens de opname moesten krijgen, doordat patiënten zich niet konden voorbereiden op de opname. Door apothekersassistenten in te plannen op de spoedeisende hulp hebben we bereikt dat we 96% van de patiënten spreken.

Medicatieverificatie bij eerste polikliniekbezoeken: 49%

Sinds januari 2018 wordt medicatieverificatie bij het eerste polikliniekbezoek van patiënten uitgevoerd door de medisch specialisten. In juli 2018 hebben we bereikt dat de medisch specialisten bij 49% van de eerste polikliniekbezoeken de mate van medicatieverificatie uitvoeren die zij in hun risicoanalyse als vereist hebben vastgesteld. Dit percentage is van 5% in januari gestegen naar 49% in juli en neemt nog elke maand toe.

Op weg naar 100% medicatieverificatie!

Succesfactoren

  • Beschikbaar stellen van medicatiegegevens van patiënten

Het beschikbaar hebben van het afleveroverzicht van medicatie als basis voor medicatieverificatie is een succesfactor in dit project geweest. Dit is mogelijk gemaakt door een koppeling van het elektronisch patiëntendossier van het ziekenhuis aan het Landelijk Schakelpunt.

  • Inlezen van medicatiegegevens vóór het polikliniekbezoek

Dagelijks worden door de ziekenhuisapotheek de medicatiegegevens ingelezen in het elektronisch patiëntendossier op basis van de spreekuren op de poliklinieken van de daaropvolgende dag.

De medisch specialist heeft deze medicatiegegevens dan ter inzage op het moment dat een patiënt op zijn spreekuur komt. Vanuit dat overzicht, opgehaald via het Landelijk Schakelpunt, zijn de medicatiegegevens over te nemen als voorschrift in het elektronisch patiëntendossier van het ziekenhuis.

  • Inzetten van apothekersassistenten bij spoed- en geplande opnames

Medicatieverificatie kan het beste worden uitgevoerd door een apothekersassistent op basis van een afleveroverzicht van de openbare apotheek. Dit is aangetoond in het project High 5’s van de World Health Organization met als thema ‘Medication reconciliation’. Het Diakonessenhuis heeft hier in 2010 aan deelgenomen en de inzet van apothekersassistenten voortgezet.

  • Toevoegen van apothekersassistenten aan team Spoedeisende hulp

Voor medicatieverificatie bij spoedopnames is de succesfactor dat de apothekersassistente deel uitmaakt van het team op de Spoedeisende hulp en daar ook een werkplek heeft.

  • Uitvoeren van een risicoanalyse door medisch specialisten

Voor poliklinische afspraken en dagbehandelingen is niet altijd het exacte medicatiegebruik van patiënten van belang. Het uitvoeren van een risicoanalyse is een geschikte methode om het aantal medicatieverificatie gesprekken terug te brengen tot die patiënten bij wie dit echt nodig is.

Belang voor de zorg in het algemeen

  • Veilige zorg voor patiënten

Incomplete medicatieoverzichten bij ziekenhuisopname zijn de oorzaak van veel voorschrijffouten in het ziekenhuis. Iedere patiënt die wordt opgenomen in een ziekenhuis loopt het risico om als gevolg van onjuist registratie van gebruikte medicijnen de verkeerde medicatie te krijgen, meer of minder van het middel te krijgen of medicatie die was voorgeschreven niet te krijgen. Dit kan leiden tot schade bij de patiënt door ineffectieve behandeling, overbehandeling en bijwerkingen of zelfs tot verlengde opname of overlijden van de patiënt.

Fouten in de medicatie vormen één van de grootste risico’s voor patiënten bij opname in het ziekenhuis. Daarom is Medicatieverificatie als patiëntveiligheidsthema benoemd bij het VMS veiligheidsprogramma: www.vmszorg.nl.

  • Minder zorgkosten

Het risico op fouten in de medicatie bij opname van een patiënt in het ziekenhuis is groot. Dit kan leiden tot veel herstelwerkzaamheden door de zorgverleners, maar ook tot ineffectieve behandelingen, met hogere kosten van de zorg tot gevolg. Medicatieverificatie zorgt ervoor dat het aantal fouten in de medicatie bij opname van patiënten fors vermindert.

Eind 2017 verscheen de concept “Leidraad Overdracht van Medicatiegegevens in de keten” (van de Federatie Medisch Specialisten). Deze leidraad stelt dat door het ontbreken van een landelijk elektronisch patiëntendossier en de vereiste aanpassingen van de software het nog steeds niet mogelijk is om aan de Richtlijn Overdracht van Medicatiegegevens in de Keten (2008) te voldoen. Ondanks deze knelpunten hebben wij een werkwijze ontwikkeld die bijdraagt aan de medicatieveiligheid van onze patiënten.

Document

Download hier ...

Details